Bezsoczewkowość

Na czym polega bezsoczewkowość i jak się ją leczy?

Bezsoczewkowość, inaczej nazywana afakią, polega na wrodzonym lub pooperacyjnym braku soczewki oka. Najczęściej jest związana z zaćmą, gdyż przy tej chorobie niezbędne jest całkowite usunięcie zmętniałej soczewki zaburzającej widzenie. Afakia może być również efektem tak złożonych jednostek chorobowych, jak zespół Lowe’a czy Hallermanna-Streiffa. Na czym dokładnie polega bezsoczewkowość i jak się ją leczy? Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto w pierwszej kolejności określić rolę soczewki w funkcjonowaniu wzroku.

Funkcja soczewki w oku

Soczewka w około 30% jest odpowiedzialna za skupianie i załamywanie światła odbieranego przez oko. Podczas patrzenia w dal mięśnie podtrzymujące soczewkę rozluźniają się, włókna obwódkowe spłaszczają ją, dzięki czemu światło jest załamywane w niewielkim stopniu. W przypadku widzenia z bliska jest odwrotnie – mięsień rzęskowy napina się, przez co soczewka przyjmuje okrągły kształt, a światło jest silniej załamywane. Odpowiednie skupienie światła jest niezwykle ważne – dzięki temu impuls świetlny przebywa drogę od siatkówki do kory wzrokowej, aby w mózgu mógł utworzyć się prawidłowy obraz.

Czym skutkuje brak soczewki?

W oku pozbawionym soczewki występuje zaburzenie ogniskowania i zanik akomodacji (nastawności oka). Akomodacja polega na odpowiedniej zmianie mocy soczewki tak, aby uzyskać dobrą ostrość obrazu. Dodatkowo oko afakijne wykazuje silną nadwzroczność, co znaczy, że widzenie przedmiotów z bliskiej odległości jest bardzo niewyraźne. Oprócz tego może występować astygmatyzm, polegający na rozpraszaniu światła docierającego do oka, przez co obraz jest rozmyty. Inne powikłania to oczopląs, zez lub światłowstręt. Taki stan rzeczy wpływa na pogorszenie się jakości życia i utrudnia codzienne funkcjonowanie, dlatego odpowiednia korekcja bezsoczewkowości jest niezwykle ważna.

Soczewki wewnątrzgałkowe jako metoda leczenia afakii

Jedną z metod korekcji bezsoczewkowości są wszczepy wtórne z fiksacją dotęczówkową. Zabieg polega na wszczepieniu do wnętrza gałki ocznej sztucznej soczewki, najczęściej wykonanej z akrylu. Dzięki wykorzystaniu tego materiału soczewka jest cienka, elastyczna i biokompatybilna. Specjalista z centrum okulistycznego Optomed dodaje:

Akryl użyty do produkcji soczewek wewnątrzgałkowych jest jednym z bezpieczniejszych materiałów, który wykazuje znikome właściwości uczulające. Soczewki te charakteryzuje wysoka zwijalność, co przekłada się na mniejszą inwazyjność zabiegu, gdyż nie ma potrzeby wykonywania dużego nacięcia. Zwykle nie potrzeba również zakładania szwów. Połączenie zabiegu z podszyciem soczewki do tęczówki ogranicza ryzyko wystąpienia powikłań i astygmatyzmu pooperacyjnego.

Soczewki wewnątrzgałkowe nie tylko zastępują te naturalne i poprawiają funkcjonowanie wzroku, ale jednocześnie leczą wady refrakcji. Dostępne są soczewki wewnątrzgałkowe wieloogniskowe, jednoogniskowe standardowe i jednoogniskowe do leczenia astygmatyzmu. Sztuczna soczewka tworzy przegrodę pomiędzy tylnym i przednim odcinkiem oka, zmniejszając ryzyko odwarstwienia siatkówki. Wszczepy wtórne to zabieg odwracalny, który można wykonywać u pacjentów w każdym wieku.

Po zabiegu należy unikać pocierania oczu, a w czasie pierwszej doby od jego wykonania pacjent nie powinien prowadzić auta. Dodatkowo zalecany jest odpoczynek, spokojny tryb dnia i unikanie obciążających czynności przez około dwa tygodnie.

Postępowanie u dzieci

Bezsoczewkowość pooperacyjna bardzo często dotyczy już małych dzieci, gdyż jest związana z zabiegiem usunięcia zaćmy wrodzonej. W takim wypadku u małego pacjenta afakię należy leczyć za pomocą twardych, stabilnokształtnych soczewek kontaktowych, które dodatkowo mogą ograniczać występowanie oczopląsu.  Cechuje je także mniejsze ryzyko występowania infekcji oraz zapalenia rogówki. Warto przygotować je już przed operacją zaćmy, dla lepszej rehabilitacji widzenia. Zaniedbania na tym etapie mogą mieć bezpośredni wpływ na nieodwracalne pogorszenie się ostrości widzenia w późniejszych latach życia.

U dzieci nie powinno stosować się miękkich soczewek, gdyż znacznie upośledzają fizjologię oka. Odpowiednia oraz szybka korekcja afakii po zabiegu usunięcia zaćmy, ma decydujący wpływ na rozwój kory wzrokowej, a tym samym widzenie w przyszłości. Dlatego po wyeliminowaniu zaćmy nie na leży rezygnować z soczewek, ponieważ są niezbędnym elementem utrzymania widzenia u dzieci.

Materiał partnera