zespół obturacyjnego bezdechu

Bezdech senny – diagnostyka i leczenie

Bezdech senny, a dokładniej zespół obturacyjnego bezdechu podczas snu, należy do najczęstszych zaburzeń oddychania wśród ludzi. Szacuje się, że w krajach wysoko rozwiniętych dotyka od 9 do 26% dorosłych. Istotą schorzenia są powtarzające się w czasie snu epizody niedrożności dróg oddechowych, skutkujące spłyceniem oddychania lub bezdechem. Nieleczony ZOBPS może prowadzić do rozwoju zaburzeń metabolicznych i problemów układu sercowo-naczyniowego.

Objawy obturacyjnego bezdechu podczas snu

U osób cierpiących na zespół obturacyjnego bezdechu podczas snu występują epizody całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez co najmniej 10 sekund (bezdech) lub zmniejszenia o ponad połowę amplitudy przepływu powietrza (spłycenie oddychania) przy zachowaniu wysiłku oddechowego, czyli przy utrzymaniu pracy mięśni oddechowych. Najbardziej charakterystycznym objawem nocnym choroby jest głośne chrapanie. Osoby postronne, a więc np. partner lub rodzic chorego, mogą też dostrzec momenty występowania epizodów bezdechu. U niektórych chorych bezdechowi sennemu towarzyszy zwiększenie aktywności ruchowej, częstotliwości oddawania moczu oraz nadmierna potliwość. Częstym problemem (ponad 50% chorych) jest wybudzanie ze snu z uczuciem duszności, dławienia, a nawet lęku i dezorientacji.

ZOBPS w poważny sposób zakłóca sen i pogarsza jego jakość, w związku z czym przekłada się również na funkcjonowanie chorego w ciągu dnia. Wśród objawów dziennych bezdechu sennego wymienia się wzmożoną senność i skłonność do zasypiania w czasie wykonywania monotonnych czynności. Pacjenci cierpiący na skrajną postać choroby mogą zasypiać również w sytuacjach wymagających uwagi i zaangażowania, nawet podczas prowadzenia samochodu, co stwarza poważne zagrożenie dla nich i dla otoczenia. Niewystarczająca ilość i jakość nocnego wypoczynku prowadzi do osłabienia funkcji poznawczych. U chorych na ZOBPS mogą więc występować zaburzenia pamięci i koordynacji, pogorszenie zdolności przewidywania oraz planowania, spadek koncentracji, a także rozdrażnienie.

Diagnostyka bezdechu sennego

Podstawą rozpoznania obturacyjnego bezdechu sennego jest badanie polisomnograficzne (PSG), jednak kwalifikacja do jego wykonania musi opierać się na wnikliwym wywiadzie. Lekarz może zlecić wykonanie całonocnej polisomnografii na podstawie rozmowy z pacjentem, w której poruszy nie tylko kwestię objawów, ale również występujących czynników ryzyka. Złotym standardem jest wykorzystanie w wywiadzie kwestionariuszy, dzięki którym możliwe jest dokładne prześledzenie historii choroby i otrzymanie precyzyjnego obrazu na podstawie analizy odpowiedzi na zestandaryzowane pytania – wyjaśnia nasz rozmówca z Medseven.

Jednoznaczną diagnozę ZOBPS umożliwia analiza wyników badania polisomnograficznego, które najczęściej wykonywane jest w szpitalu, rzadziej w domu pacjenta. Całonocne badanie pozwala na obiektywną ocenę rodzaju i nasilenia zaburzeń występujących u danego pacjenta dzięki rejestracji poligraficznej oddychania. Polisomnografia służy ocenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe śpiącego pacjenta i nasycenia krwi tlenem z jednoczesną rejestracją ruchów brzucha i klatki piersiowej, tętna, EKG, chrapania i pozycji ciała.

Leczenie bezdechu sennego

Podstawowym celem leczenia ZOBPS jest utrzymanie drożności górnych dróg oddechowych w czasie nocnego wypoczynku. Metodą z wyboru, zwłaszcza u chorych z poważnym nasileniem objawów, jest leczenie za pomocą dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych, czyli CPAP. W terapii wykorzystuje się protezy powietrzne, które generują ciśnienie na stałym poziomie albo zestawy auto-CPAP, wyposażone w funkcję autoregulacji. Leczenie aparatem CPAP jest bezpieczne i zwykle dobrze tolerowane przez chorych, mimo iż wiąże się z koniecznością używania maski twarzowej lub nosowej. Wartość ciśnienia powietrza podawanego podczas snu pacjentowi musi być dostosowana do jego potrzeb z uwzględnieniem stopnia zaawansowania choroby. Prawidłowo zaplanowana terapia CPAP przynosi zwykle dobre rezultaty; umożliwia eliminację bieżących objawów, co przekłada się na ogólną poprawę jakości życia, ogranicza też ryzyko występowania powikłań.

Pacjenci z diagnozą ZOBPS zazwyczaj kierowani są również na konsultację laryngologiczną w celu wykrycia ewentualnych przyczyn anatomicznych. W przypadku powiększonych migdałków podniebiennych czy skrzywionej przegrody nosowej leczenie bezdechu sennego może obejmować również zabiegi chirurgiczne. Wszyscy chorzy powinni też zwrócić uwagę na dotychczasowy styl życia i w razie potrzeby wprowadzić pewne modyfikacje, takie jak rezygnacja z palenia papierosów, ograniczenie spożywania alkoholu, unikanie leków nasennych i uspokajających. Ponieważ bezdech senny często dotyczy osób otyłych, zalecana jest redukcja masy ciała.

Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną nieleczony bezdech senny może mieć bardzo poważne konsekwencje zdrowotne – przyczynia się m.in. do rozwoju nadciśnienia tętniczego, przyspiesza rozwój miażdżycy, może prowadzić do niedotlenienia mięśnia sercowego. Występowanie ZOBPS wiąże się również z pogorszeniem tolerancji glukozy, wzrostem insulinooporności i ryzykiem cukrzycy typu 2. Jak pokazują badania, leczenie CPAP wpływa nie tylko bezpośrednio na udrożnienie dróg oddechowych, ale także na obniżenie ciśnienia tętniczego. Terapia ZOBPS nie musi być skomplikowana ani uciążliwa, dlatego ważne jest, by osoby cierpiące na bezdech senny nie bagatelizowały problemu i szukały profesjonalnej pomocy. Obecnie coraz więcej ośrodków medycznych w Polsce dysponuje niezbędnymi narzędziami diagnostycznymi, a aparaty CPAP podlegają refundacji.

Materiał partnera