Termomodernizacja budynku

Kiedy budynek mieszkalny kwalifikuje się do termomodernizacji?

Utrzymanie domu wiąże się z dość wysokimi kosztami, które w dużej mierze zależą od jego konstrukcji, użytych materiałów, stanu technicznego oraz typu zamontowanej w nim instalacji grzewczej. Sposobem na znaczne obniżenie ponoszonych wydatków będzie podjęcie decyzji o termomodernizacji budynku. Użycie dobrej jakości materiałów dociepleniowych korzystnie wpłynie na komfort życia mieszkańców oraz zmniejszy comiesięczne nakłady finansowe.

Dlaczego warto zdecydować się na termomodernizację budynku?

Nowoczesne budynki charakteryzują się bardzo niskim zapotrzebowaniem na energię. Nowo wybudowane domy potrzebowały do tej pory w ciągu całego roku 95 kWh na metr kwadratowy swojej powierzchni, a od 2021 roku wartość ta będzie wynosiła już tylko 70 kWh, co odpowiada wymaganiom obowiązującym w przypadku domów energooszczędnych. W jeszcze oszczędniejszych domach pasywnych zapotrzebowanie to jedynie 15 kWh. Tak dobre parametry oznaczają niezwykle niski poziom wydatków związanych z utrzymaniem budynku, przede wszystkim nieduże koszty ogrzewania, co przy dzisiejszych cenach nośników energii wiąże się z bardzo dużą oszczędnością. Takie wyniki można osiągnąć dzięki kilku elementom: projektowi, który daje możliwość wykorzystywania energii słonecznej, zmniejsza złożoność bryły domu, wpływając na ograniczenie ucieczki ciepła oraz korzystanie z materiałów pozwalających na uzyskanie niskiego współczynnika przenikania ciepła przez przegrody. Równie istotne jest zamontowanie szczelnych drzwi i okien, a zwłaszcza stosowanie odpowiednich materiałów termoizolacyjnych – przekonuje przedstawiciel firmy INBUD, która zajmuje się dystrybucją i sprzedażą materiałów termoizolacyjnych.

Uzyskanie równie dobrych wyników co w domach energooszczędnych lub pasywnych w istniejących budynkach jest bardzo trudne, a często wręcz niemożliwe ze względu na ich uwarunkowania konstrukcyjne i charakterystykę materiałów, z których są wzniesione. Dzięki dobrze wykonanej termomodernizacji można jednak zmniejszyć zapotrzebowanie na energię o średnio około 40%. Prace tego rodzaju polegają przede wszystkim na wyeliminowaniu obszarów przyczyniających się do znacznej ucieczki ciepła. W źle zaizolowanym termicznie obiekcie budowlanym straty ciepła przez dach sięgają nawet 30%, mury zewnętrzne mogą odpowiadać za 20–30% ucieczki ciepła, a złej jakości okna oznaczają utratę od 10 do 20% dostarczonej energii. Budynek bez odpowiedniej izolacji oznacza więc duże wydatki na ogrzewanie, a większość produkowanej przez urządzenie grzewcze energii jest bezpowrotnie tracona.

Przeprowadzenie efektywnej termomodernizacji będzie opłacalne w przypadku niemal każdego starszego budynku, a istniejące technologie pozwalają na znalezienie optymalnego rozwiązania dla każdej konstrukcji i materiału, z którego jest wykonany. Kluczowe dla zmniejszenia strat ciepła będzie docieplenie dachu oraz ścian wewnętrznych, połączone z wymianą okien. Istnieje wiele technologii ocieplania – w przypadku dachu skośnego można wybrać typowe wykonanie termoizolacji wewnętrznej, ale również ułożenie docieplenia nakrokwiowego. Jeżeli chodzi o ściany, to najczęściej wybierana jest metoda izolowania od zewnątrz, choć istnieje też możliwość ułożenia odpowiednich materiałów wewnątrz czy zamocowania ich na dotychczasowej, niezbyt efektywnej termoizolacji.

Najpopularniejsze metody termomodernizacji

W przypadku większości jednorodzinnych budynków mieszkalnych najlepszym rozwiązaniem jest rozpoczęcie działań od docieplenia dachu. Najprostszą, a zarazem efektywną metodą jest wykorzystanie elastycznych mat z wełny mineralnej, które są instalowane między krokwiami. Materiał termoizolacyjny jest układany w wolnych przestrzeniach w taki sposób, że odpowiednie kawałki przycięte są na nieco większy wymiar, dzięki czemu bardzo dobrze przylegają do powierzchni bocznych, wypełniając szpary i szczeliny. Na tak umieszczonej warstwie jest jeszcze układana kolejna, prostopadła do niej, co pozwala na wyeliminowanie ewentualnych nieszczelności. Maty są mocowane za pomocą konstrukcji z profili aluminiowych, tworzących dla nich stelaż. Ocieplenie od strony dachu dodatkowo zabezpiecza się folią tworzącą wiatroizolację, a często układa się też nową powłokę hydroizolacyjną. Od strony budynku izolacja jest zabezpieczana folia paroszczelną, a całość wykańczana okładziną z płyt kartonowo-gipsowych, drewna lub płyt osb, w zależności od sposobu wykorzystywania poddasza.

Jeśli mamy do czynienia z poddaszem użytkowym, a demontaż elementów wykończenia byłby zbyt uciążliwy albo dostęp do konstrukcji więźby dachowej jest mocno utrudniony, istnieje możliwość ułożenia instalacji nakrokowiowej. W tym przypadku konieczne jest jednak zdemontowanie pokrycia, ponieważ sztywne płyty termoizolacyjne ze styropianu XPS albo wełny mineralnej są układane od zewnątrz. Pod termoizolacją układana jest warstwa folii paroszczelnej, a na samych płytach układa się membranę dachową pełniącą funkcję termoizolacji. Na tak przygotowanej powłoce za pomocą specjalnych wkrętów dystansowych umieszcza się konstrukcję z łat i kontrłat, do której następnie przymocowuje się pokrycie dachowe np. popularną blachodachówkę. Zaletą izolacji nakrokwiowej jest to, że nie zmniejsza powierzchni użytkowej poddasza, a dodatkowo chroni więźbę dachową przed gwałtownymi zmianami wilgotności.

Izolowanie ścian zewnętrznych podczas termomodernizacji jest najczęściej prowadzone tzw. metodą lekką mokrą, w rosnącej liczbie przypadków przy wykorzystaniu tzw. systemu ETICS. Zakłada on zastosowanie dopasowanych do siebie elementów pochodzących od jednego producenta, które pozwalają na uzyskanie szczelnej powłoki ograniczającej straty ciepła. W ramach prac do ściany zewnętrznej budynku za pomocą zaprawy klejącej montuje się płyty styropianowe albo sztywne płyty z wełny mineralnej. Na tak wykonanej warstwie ocieplenia instaluje się z użyciem zaprawy siatkę, najczęściej z włókna szklanego, która ułatwa ułożenie tynku zabezpieczającego materiał izolacyjny przed wiatrem oraz wpływem opadów atmosferycznych. W przypadku wyższych budynków niezbędne jest dodatkowe wzmocnienie płyt łącznikami mechanicznymi.

Zamiast rozwiązania wymagającego stosowania zapraw i tynków można zdecydować się na docieplenie w systemie lekkim suchym, w którym wykonuje się tzw. fasadę wentylowaną. W tym przypadku materiał izolacyjny w postaci wełny szklanej jest montowany za pomocą łączników mechanicznych i dodatkowo zabezpieczany specjalnym stelażem z metalowych kształtowników. Do takiej konstrukcji są przytwierdzane wybrane okładziny elewacyjne – drewno, panele z tworzywa sztucznego, blachy lub płytek z kamienia naturalnego albo syntetycznego.

Co powinno wpływać na podjęcie decyzji o przeprowadzeniu termomodernizacji budynku?

Decyzja o podjęciu termomodernizacji daje możliwość zaoszczędzenia nawet do 40–60% kosztów związanych z ogrzewaniem. Ponieważ wydatki na dostarczanie ciepła stanowią zwykle około 2/3 sum przeznaczanych na utrzymanie budynku mieszkalnego zyski z inwestycji mogą być bardzo duże. Wykonanie termomodernizacji jest tym korzystniejsze, że znaczna część wydatków może być sfinansowana z programu „Czyste powietrze”, w ramach którego można otrzymać dopłaty m.in. do ocieplenia dachu, ścian, stropów, a także ścian fundamentowych. W zależności od uzyskiwanych dochodów właściciel nieruchomości może uzyskać wsparcie wysokości nawet 90% kwalifikowanych kosztów, istnieje też możliwość zaciągnięcia korzystnej pożyczki.

Na termomodernizacji najbardziej skorzystają właściciele budynków, które nie posiadają żadnej ochrony przed utratą ciepła – starszych domów zbudowanych w technologii ściany jednowarstwowej wykonanej z materiału, którego współczynnik przenikania ciepła osiąga stosunkowo duże wartości. Inwestycja będzie jednak opłacalna także w budynkach ze starymi termoizolacjami – cienkimi lub nieefektywnymi dociepleniami. Warto pamiętać, że termomodernizacja przy niektórych inwestycjach będzie się wiązała z koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia. W większości przypadków przy ocieplaniu domów jednorodzinnych nie będzie to jednak konieczne, o ile nie będzie się wiązało z m.in. wymiana pokrycia dachowego, zmianą instalacji grzewczej czy daleko idącą przebudową. Typowe ocieplenie dachu od wewnątrz, a także ocieplenie ścian zewnętrznych czy wymiana okien bez zmiany rozmieszczenia i wielkości otworów okiennych nie wiążą się ani z obowiązkiem dokonania zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę.

W przypadku wątpliwości co do tego, czy termomodernizacja okaże się opłacalna, można zdecydować się na badanie obiektu kamerą termowizyjną. Dzięki urządzeniu rejestrującemu emisję energii przez budynek można zlokalizować wszystkie tzw. mostki cieplne oraz oszacować, jaki jest poziom generowanych strat ciepła. Ta metoda sprawdza się zwłaszcza przy obiektach, które nie są jeszcze zbyt zużyte pod względem technicznym, a stan ich ocieplenia ciężko ocenić w inny sposób. Przeprowadzenie audytu energetycznego jest sposobem na ustalenie, które elementy powodują szczególnie dużą utratę ciepła. Badanie termowizyjne to również sposób na dostosowanie używanych rozwiązań do rzeczywistych potrzeb oraz sprawdzenie poprawności już wykonanych prac.

Materiał partnera