Stalowe rury

Jakie gatunki stali wykorzystuje się przy produkcji rur?

Ze względu na wyjątkową jakość, rur wykonanych ze stali wciąż nie da się niczym zastąpić. Wykorzystuje się je do budowy maszyn i innych konstrukcji; oprócz tego powszechne zastosowanie znajdują w oczyszczalniach ścieków czy domowych instalacjach centralnego ogrzewania. Aby była jednak mowa o ich wielkiej wytrzymałości, niezbędny jest zaawansowany proces produkcyjny, bazujący na specjalnych odmianach surowca.

Stal – wprowadzenie

Czym dokładnie jest stal, jasno określa norma PN-EN 10020:2003. Zgodnie z nią to materiał, w którym zawartość żelaza okazuje się dominująca, zaś domieszka węgla nie przekracza 2%. Oprócz owych pierwiastków dopuszcza się oczywiście inne: nikiel, chrom, miedź, wolfram, tytan, a także pewne niemetale (w ostatnim przypadku traktuje się to jednak jako zanieczyszczenie stopu). Stal łatwo się formuje, można więc otrzymywać z niej najrozmaitsze wielko- i małogabarytowe elementy – odporne na korozję, zmienne warunki atmosferyczne oraz uszkodzenia mechaniczne.

Klasyfikowanie rur stalowych

Stalowe rury często klasyfikuje się według sposobu ich wykorzystania. Wyróżniamy modele przewodowe, kotłowe, konstrukcyjne, wiertnicze lub też takie, z których tworzy się cylindry hydrauliczne. W normie PN-EN 10027-1:2007 dzieli się z kolei gatunki stali przeznaczonej na rury na dwie podstawowe grupy. W skład pierwszej wchodzą stopy zróżnicowane pod względem właściwości mechanicznych oraz zastosowania. Druga mówi nam więcej o składzie chemicznym danego materiału.

Podział ze względu na właściwości i zastosowanie

Stale konstrukcyjne (oznaczane jako S) reprezentowane mogą być chociażby przez odmianę S235JRH. W tej sytuacji podana liczba wskazuje na minimalną płynność graniczną mierzona w N/mm², „JR” określa klasę wykonania, a litera „H” symbolizuje profil wydrążony. P to stal obecna w urządzeniach ciśnieniowych. Na rynku występuje między innymi typ P235TR1, w którym ciąg „TR1” odnosi się do transportu mediów. Ponadto mówi się także o stalach na instalacje rurociągowe (L) oraz tych przeznaczonych do produkcji części maszynowych (czyli E). Jako przykłady warto podać stopy L210GA oraz E355+AR. „G” to oznaczenie ogólne, zapowiadające bliższy opis w kolejnym symbolu. Dlatego też stoi za nim „A”, odnoszące się do klasy wymagań dla rur instalacyjnych. Wspomniane „AR” informuje nas natomiast o tym, że obróbka cieplna nie jest wymagana – wyjaśnił przedstawiciel kieleckiego przedsiębiorstwa Logis.

Gatunki stali a skład chemiczny

Wśród stali zróżnicowanych ze względu na swój skład, także występują cztery podgrupy. Są to stale:

  • niestopowe z wyjątkiem stali automatowych (np. C35);
  • niestopowe, w jakich zawartość manganu jest większa niż 1% oraz stopowe, w których stężenie żadnego z dodatków nie przekracza 5% (55NiCrMoV6-2-2);
  • stopowe, gdzie zawartość przynajmniej jednego metalu jest większa niż owe 5% (X5CrNiMo 17-12-2);
  • oraz te nazywane szybkotnącymi (HS 2-9-1-8).

Powyższe symbole odnoszą w sposób przybliżony się do zawartości poszczególnych pierwiastków tworzących dany gatunek. Dla zobrazowania tego napiszmy, że wspomniany stop X5CrNiMo 17-12-2 ma w sobie około 0,07% węgla, 17,5% chromu, 11,6% niklu oraz 2,25% molibdenu.

Materiał partnera