Opony w pojazdach rolniczych

Czym się różnią opony radialne i diagonalne?

Opony stosowane w maszynach i urządzeniach wykorzystywanych w działalności rolniczej muszą spełniać nieco inne wymogi, niż te, które są montowane w pojazdach poruszających się głównie po nawierzchniach utwardzonych. Wybór właściwych opon oznacza jednak nie tylko lepsze wykonywanie poszczególnych zadań, ale także ma znaczenie dla opłacalności zakupu, zarówno z uwagi na cenę, jak i wytrzymałość.

Czym muszą się wyróżniać opony do zastosowań specjalnych?

Opony najczęściej kojarzą się z samochodami osobowymi i ciężarowymi, jednak są one wykorzystywane znacznie szerzej, m.in. w urządzeniach służących do transportu wewnętrznego lub załadunku, takich jak wózki widłowe czy też maszynach budowlanych, sprzęcie rolniczym oraz urządzeniach wykorzystywanych do prac dźwigowych i przeładunkowych. Ogumienie jest nie zawsze docenianą, ale bardzo ważną częścią zarówno każdego urządzenia, które przemieszcza się samodzielnie, jak i tego, które jest ciągnięte przez inne pojazdy. Podobnie jak w przypadku samochodów, jego głównym zadaniem jest zapewnianie odpowiedniej przyczepności do podłoża, przenoszenie napędu oraz amortyzacja podczas pokonywania nierówności. Opony specjalistyczne muszą jednak spełniać wiele warunków dodatkowych – zauważa specjalista z firmy Magna Tyres Poland, zajmującej się dystrybucją opon przemysłowych marki MTP.

Opony używane w maszynach przemysłowych, budowlanych, rolniczych czy transportowo-przeładunkowych muszą mieć bardzo wysoką wytrzymałość i radzić sobie z dużym tonażem sprzętu. Ponieważ urządzenia tego typu są zwykle eksploatowane na dość wymagających podłożach, liczyć się będzie bieżnik gwarantujący dobry uciąg i odprowadzanie wody oraz ułatwiający usuwanie drobnego materiału zalegającego na powierzchniach, po których przemieszcza się sprzęt – błota, piachu I żwiru. Ze względu na trudne nawierzchnie, znacznie zwiększające ryzyko uszkodzenia zarówno czoła opony, jak i jej boków, znaczenie będzie miała także wytrzymałość na przebicia, pęknięcia i rozdarcia. Z uwagi na funkcje związane z amortyzacją urządzenia oraz koniecznością dostosowania się do zróżnicowanej nawierzchni istotna okaże się odpowiednia elastyczność. Ważny będzie także skład użytej mieszanki gumowej, która powinna być odporna na działanie czynników zewnętrznych.

Opony przemysłowe, zarówno typowe opony OTR (Off The Road), jak i wykorzystywane w pojazdach dopuszczonych do regularnego ruchu drogowego wyróżniają się swoimi parametrami użytkowymi dopasowanymi do konkretnych zastosowań. Charakterystyczne są występujące na nich rodzaje bieżnika, które według międzynarodowych standardów, m.in. ETRTO (Europejska Organizacja Techniczna ds. Opon i Obręczy) oraz TRA (Tire and Rim Association) mogą mieć różną szerokość, głębokość czy kształt. Kształt bieżnika jest opisywany przez oznaczenie liczbowe. Bieżnik żebrowany (Ribbed) ma kod 1, o zwiększonej przyczepności (Traction) 2, a bieżniki klockowane: kody 3 do powierzchni kamienistych (Rock), 4 – kamienistych z nawierzchnią o wysokim uziarnieniu (Rock Deep Tread) i 5 – kamienistej luźnej (Very Rock Deep Tread). Kod 5S oznacza opony z bieżnikiem gładkim (Smooth).

Bieżnik zwykły (regular) występuje na oponach z kategorii E (Earthmover & Transport), czyli wywrotki i wozidła technologiczne E-2 i E-3, G (Grader – równiarki) G-2 oraz G-3, a ponadto kategorii L (Loader &  Dozer – ładowarki i buldożery) L-2, a także L-3. Bieżniki głębokie (deep) o głębokości wynoszącej 1,5 bieżnika zwykłego to kategorie E-4, L-4. Bieżnik dodatkowo pogłębiony (very deep tread), o głębokości sięgającej 2,5-krotnosci bieżnika zwykłego to kategorie L-5.

Budowa opony diagonalne i radialnej

Najważniejszą charakterystyką związaną z konstrukcją opony i dotyczącą budowy jej wzmocnienia jest rozróżnienie między oponami diagonalnymi i radialnymi, co łączy się nie tylko z ich wewnętrzną strukturą, ale również ma wpływ na cenę oraz własności użytkowe. W oponach diagonalnych kord stanowiący wzmocnienie i rodzaj stelażu dla mieszanki gumowej jest ułożony w taki sposób, że jego włókna są ułożone krzyżowo, a ich pasma przecinają się pod kątem około 20–40 stopni w stosunku do osi symetrii. Linki lub nici, z których zbudowany jest kord, biegną od jednej drutówki do drugiej, tworząc osnowę o takich samych właściwościach i grubości zarówno na czole opony, jak i na ich bokach. Kordy są najczęściej zrobione z włókien z tworzywa sztucznego lub nylonu, jednak przy większych rozmiarach wykonuje się je często z cienkich linek stalowych. W oponie radialnej najczęściej kord składa się z kilkunastu warstw. Ze względu na konstrukcję opony diagonalne są sztywniejsze, a ich wytrzymałość rozkłada się podobnie na całej ich powierzchni.

Inną budowę mają opony radialne, zwane także promieniowymi. W tym przypadku kord łączący drutówki znajduje się w płaszczyźnie osi obrotu opony, biegnąc między nimi po najkrótszej drodze, a zatem promieniowo. W tym przypadku stalowe linki tworzące kord nie przecinają się ze sobą. Czoło opony jest jednak najczęściej dodatkowo wzmacniane warstwą opasania z kordem biegnącym pod różnymi kątami, który jednak nie jest połączony z drutówkami. Opony radialne są znacznie bardziej elastyczne niż opony diagonalne, a ich ukształtowanie sprawia, że mogą mieć o wiele większą powierzchnię styku z podłożem, co oznacza dużą poprawę przyczepności. Opony radialne mogą więc znacznie skuteczniej przekazywać napęd, co wiąże się z wyższym uciągiem, sprawniej radzą sobie także przy hamowaniu czy jeździe w wymagającym terenie.

Poza różnicami w sztywności i przyczepności opony radialne inaczej się zużywają, ponieważ ścieranie się mieszanki gumowej przebiega bardziej równomiernie. Ze względu na większą powierzchnię styku z nawierzchnią wolniej się przegrzewają. Ukształtowanie struktury opon radialnych sprawia, że łatwiej radzą sobie ze znajdującą się na podłożu wodą i lepiej nadają się do rozwijania większych prędkości.

Zalety opon radialnych i diagonalnych w zastosowaniach okołorolniczych

Opony używane w gospodarstwie rolnym to w dużej części ogumienie wykorzystywane do typowego sprzętu rolniczego – przede wszystkim ciągników rolniczych i przyczep, a także maszyn ciągnionych, m.in. dużych agregatów uprawowych, pras do słomy lub rozrzutników obornika, jak również sprzętu samobieżnego – kombajnów, kopaczek albo paszowozów. Właściwe ogumienie jest niezbędne do używanych przez rolników różnego rodzaju urządzeń pomocniczych. Opony do zastosowań okołorolniczych znajdziemy m.in. w popularnych ładowarkach czołowych i teleskopowych, używanych np. do obsługi i załadunku magazynowanego ziarna, roślin okopowych, a także przy hodowli zwierzęcej np. przewożenia bel siana, układania i ugniatania pryzm z kiszonkami oraz ich pobierania, obsługi obornika czy podnoszenia za pomocą specjalistycznego osprzętu cięższych ładunków.

W większości zastosowań rolniczych i okołorolniczych zdecydowanie lepiej sprawdzają się nowoczesne opony radialne. Opony radialne pozwalają na osiąganie znacznie większego uciągu, z uwagi na większą powierzchnię kontaktu z podłożem, co ma duże znaczenie np. w przypadku ciągników rolniczych, gdzie efektywność wykorzystania mocy zależy od przyczepności i możliwie niewielkiego poślizgu. Większy styk z gruntem to także mniejsze ugniatanie podłoża, przy wykorzystaniu opon radialnych trudniej więc o ubicie ziemi podczas jazdy po terenie użytkowanym pod uprawę, ale także w czasie obsługi łąk, gdzie spowodują one mniejsze zniszczenia i straty w zielonkach. Używanie opon radialnych to także wydłużenie okresu eksploatacji oraz zmniejszenie zużycia paliwa, zwłaszcza przy poruszaniu się po terenie utwardzonym czy drogach, ale również wynikające ze zmniejszenia poślizgu przy pracach polowych i gospodarczych.

Większa powierzchnia przylegania do podłoża oznacza także mniejsze ryzyko utknięcia w niesprzyjającym terenie np. w czasie orki na podmokłym gruncie. Warto też pamiętać, że z uwagi na swoją konstrukcję opony radialne lepiej zniosą jazdę z mniejszą ilością powietrza – w takim przypadku, choć boki opony będą bardziej obciążone, to mogą elastycznie dopasować się do podłoża. 

Opony radialne lepiej sprawdzą się w sprzęcie wykorzystywanym do transportu i podnoszenia ładunków, takich jak ładowarki czołowe i teleskopowe. Dobrze przylegające do podłoża czoło opony poprawia stabilność, ułatwiając operowanie z cięższym ładunkiem. Sprawdza się także wówczas, gdy maszyna musi wjechać na pole poddawane zabiegom agrotechnicznym, np. dowożąc big bagi z nawozem, materiałem siewnym, czy ułatwiając załadunek balotów.

Materiał partnera